چرا قراء سبعه از شهرت وامتياز خاصي برخوردار شدند ؟ مكي بن أبي طالب ( م 437 ه‍ . ق ) در اينكه چرا علماء وبه ويژه ابن مجاهد در ميان آنهمه قراآت به قراآت قراء سبعه بسنده كردند - چنين استدلال مى كند : ( اگر كسى بپرسد : به چه دليل اين قراء هفتگانه در رابطه با قرائت برخوردار از شهرت شدند ، وحتى آن قرائي كه پيش از آنها وبرتر از آنان بودند تا اين حد معروفيت كسب نكردند ، حتى با يك نوع تساهل وتسامح در تعبير ، أحرف سبعه ، را با قراآت قراء سبعه مرتبط مى سازند ، وسرانجام اين قراء در عصر ما از ديگران ، يعنى أمثال كساني كه به درجاتي از آنها برتر وداراى ارزشى والاتر از لحاظ علمي بودند ، داراى شهرت ومعروفيت بيشترى مى باشند ؟ پاسخ اين است : راويانى كه قراآت را از اساتيد قرائت روايت كرده اند در دوره ء دوم وسوم از لحاظ شمار فزونى داشته وداراى اختلاف بيشترى در امر قرائت بوده اند . مردم در دوره ء چهارم بر آن شدند كه در مورد قراآتى كه با رسم الخط قرآن كريم منطبق بوده است بر آنگونه قراآتى كه حفظ آنها سهل وآسان ، ونيز قرائت قرآن بر طبق آنها قابل ضبط وشايسته انطباق با قواعد كلى است بسنده كنند . لذا در صدد يافتن پيشوائى در قرائت بر آمدند كه به وثاقت وحسن تدين وكمال علم معروف بوده واز عمرى طولاني وشهرتى در امر قرائت برخوردار باشد ، ونيز معاصران أو ، عدالت ووثاقتش را در روايات وقراآت ، وهم چنين آگاهى أو را نسبت به آنچه كه قرائت كرده متفقا مورد تأييد قرار داده باشند ، ونيز قرائت وى نسبت به رسم الخط مصحفي كه به آنها منسوب است متفاوت به نظر نرسد ، وبه همين جهت مردم از هر سرزمينى امام وپيشوائى را در قرائت گزين كردند كه داراى چنان صفات وخصوصيات بودند ، وقرائت أو منطبق با مصحفي بود ، كه عثمان به سرزمين آنها گسيل داشت . در شهرهائى كه عثمان ، مصحفي به سوى آنها گسيل داشت دانشمندان زير از سوى مردم آن شهرها ، به عنوان پيشوايان مورد قبول انتخاب شدند ، واينان عبارتند از : الف ) أبو عمرو بن علاء ، از بصره . ب ) حمزة بن حبيب زيات وعاصم ، از كوفه وحوالي آن . ج ) كسائي ، از مردم عراق . د ) ابن كثير ، از أهل مكة . ه‍ ) ابن عامر ، از أهل شام . و ) نافع ، از أهل مدينه . اينان در زمره ء كساني به شمارند كه پيشوايى آنان در قرائت ، معروف واز طول عمر در امر إقراء بهره مند بوده مردم بلاد اسلامي به سوى آنها بار سفر مى بستند ) ( 1 ) . * مرحوم فضل بن حسن طبرسي ( م 548 ه‍ . ق ) صاحب مجمع البيان مى نويسد : ( علت وانگيزه ء توافق مردم درباره ء اين قراء وپيروى از آنان از دو امر ريشه مى گيرد : 1 . اين قراء ، عمده ء اهتمام وفرصت خود را درباره ء قرائت مصروف مى داشتند . علاوة بر اين از آگاهى فزونترى نسبت به قراء ديگر بهره مند بودند . اما دانشمندانى كه پيش از آنها ويا معاصر با آنان بودند وقراآت آنها به عنوان ( شواذ قراآت ، يا قراآت شاذة ) به شمار است اهتمامشان صرفا به امر قرائت محدود نبود ، بلكه تخصصي كه درخور آنان بوده است عبارت از فقه ، يا حديث ويا ساير علوم ديگر مى باشد كه ضمنا پاره أي از فرصت آنها در امر قرائت مصروف مى گشت . 2 . قرائت قراء سبعه ، لفظا وسماعا ، شامل همه ء كلمات قرآن كريم بوده وبه صورت مسند نقل شده است .

--> 1 . الإبانة ، ص 47 ، 48 .